Instrumenty parataryfowe




Rodzaje instrumentów parataryfowych

W polityce protekcjonizmu często stosuje się instrumenty parataryfowe, których mechanizm działania jest podobny jak w przypadku ceł.

Rządy względnie chętnie z nich korzystają, gdyż ich wprowadzanie nie wymaga tak skomplikowanych zabiegów legislacyjnych jak ceł.

Łatwiej się nimi posługiwać także dlatego, że umowy międzynarodowe ograniczają możliwość wykorzystywania innych środków (w tym ceł). Najczęściej stosuje się subwencje eksportowe i ceny dumpingowe.



Subwencje eksportowe

Subwencja (inaczej — subsydium lub dotacja) stanowi świadczenie budżetu na rzecz eksportera. Ma ona pomóc rodzimemu producentowi w sprzedaży za granicę nadwyżek dóbr, których nie może wchłonąć rynek wewnętrzny (najczęściej chodzi o artykuły rolne i spożywcze).
Niekiedy za pomocą subwencji wspiera się rozwój branż, których produkcję kraj zamierza uczynić swoją specjalizacją eksportową.

Najlepsze kredyty przez internet znajdziesz tutaj.

Subsydia mają charakter bezpośredni albo pośredni.

Subsydia bezpośrednie stanowią świadczenia wypłacane eksporterowi w formie pieniężnej, np. określonej kwoty za każdą wywiezioną za granicę jednostkę towaru.

Subsydia pośrednie mogą być z kolei:

    * ulgami podatkowymi,
    * kredytami preferencyjnymi,
    * finansowaniem badań nad nowymi produktami,
    * zwrotem ceł lub podatków importowych,
    * a także ubezpieczeniem transakcji eksportowych.

Pośrednie subwencjonowanie eksportu zyskuje na znaczeniu, gdyż względnie trudno jest udowodnić jego stosowanie, co
zmniejsza prawdopodobieństwo odwetu ze strony partnerów handlowych.

Subsydia są korzystne dla eksporterów i zagranicznych konsumentów, którzy kupują importowany produkt po niższej cenie. Zagrażają one natomiast zagranicznym wytwórcom substytutów subwencjonowanego produktu, pozwalają bowiem krajowym eksporterom w nieuczciwy (pozarynkowy) sposób uzyskać przewagę cenową.

Negatywnym skutkiem ich stosowania jest osłabienie zagranicznej konkurencji wobec rodzimych producentów i w konsekwencji zmniejszenie ich zainteresowania postępem technicznym, obniżaniem kosztów oraz poprawą jakości produktów.

Subsydium eksportowe słabiej zakłóca rynek wewnętrzny stosującego go kraju niż cło importowe, obniża bowiem koszty ponoszone przez krajowych producentów, pozostawia natomiast ceny płacone przez krajowych konsumentów na poziomie światowym. Tymczasem cło zmienia wysokość ceny zarówno płaconej przez konsumentów, jak i otrzymywanej przez producentów.



Dumping

Kolejnym instrumentem wspierającym eksport jest dumping, czyli sprzedaż na rynku zagranicznym po cenie stale niższej od ceny na rynku krajowym niekiedy ta pierwsza jest wręcz mniejsza od przeciętnego kosztu produkcji).

Sprzedaż po obniżonej cenie (cenie dumpingowej) odnosi podobne skutki jak subsydiowanie eksportu. Różnica polega jednak na tym, że dumping jest stosowany przez producentów, a subwencjonowaniem eksportu zajmują się władze gospodarcze państwa.



Mechanizm działania dumpingu

Mechanizm dumpingu najłatwiej jest pokazać, traktując go jako dyskryminację cenową trzeciego stopnia.

Sprzedawca nie zna wówczas charakterystyki popytu pojedynczych nabywców, a jedynie cechy popytu grup konsumentów. Potrafi zatem rozróżniać rynki (segmenty rynku): krajowy i zagraniczny.
Optymalną cenę na każdym rynku określa, zrównując utargi krańcowe z krańcowym kosztem wytworzenia produktu. Ustala wtedy wyższą cenę na tym rynku, na którym popyt jest mniej elastyczny (elastyczność cenowa popytu jest - co do bezwzględnej wartości - niższa). Firma obniża zatem cenę tam, gdzie popyt jest bardziej elastyczny, czyli na rynku zagranicznym (w przypadku ogólnym - światowym), na który napływa więcej różnorodnych produktów z różnych krajów.
Ponieważ popyt elastyczny silniej reaguje na zmiany ceny niż nieelastyczny, obniżki zachęcają do zakupów większą liczbę dodatkowych konsumentów niż na rynku krajowym o względnie nieelastycznym popycie.

W przypadku dyskryminacji cenowej trzeciego stopnia przedsiębiorstwo różnicujące ceny zyskuje dzięki zmianie rozmieszczenia produktu na rynkach. Stosując dumping, może ono dodatkowo osiągnąć większe zyski, jeśli sprzedaż na rynku światowym pozwoli mu zwiększyć produkcję, lepiej wykorzystać rosnące korzyści skali i obniżyć koszt przeciętny.

Oczywiście, z punktu widzenia konsumentów zagranicznych stosowanie cen dumpingowych jest korzystne, kupują bowiem importowany produkt po niższej cenie. Odwrotnie ma się rzecz z zagranicznymi producentami substytutów produktu sprzedawanego po cenie dumpingowej, gdyż tracą nabywców na rzecz tańszych wytwórców z zagranicy.



Cło antydumpingowe

Przed dumpingiem można się bronić, wprowadzając cło antydumpingowe, wyrównujące różnicę między cenami oferowanymi przez producentów na różnych rynkach.

Cło antydumpingowe różni się od zwykłego cła głównie tym, że bywa stosowane doraźnie, może zostać wprowadzone nagle, na czas określony i dotyczyć wybranego dostawcy. Tymczasem zwykle cło ma charakter długookresowy, nie podlega zbytnim wahaniom i dotyczy zazwyczaj wszystkich dostawców.
W obliczu międzynarodowych ograniczeń stosowania innych instrumentów ochrony rynku wewnętrznego, cła antydumpingowe są instrumentem coraz chętniej stosowanym przez polityków gospodarczych.